بازارِ ایران
قیمت طلای ۱۸ عیار در بازهی اخیر از حدود ۲۳,۶۲۳,۴۰۰ تومان به ۲۴,۳۴۲,۵۰۰ تومان بر گرم رسیده و این جهش عمدتاً در ساعاتی رخ داده که بازار داخلی باز بوده، همزمان با نرخ دلار آزاد که به ۲۳۲,۷۰۰ تومان و رشد روزانه ۲.۶۵٪ رسیده است. زمینهی این حرکت را باید در تشدید تنشهای نظامی منطقهای و فهرست تازهی تحریم هوانوردی آمریکا علیه ۲۷ شرکت هواپیمایی ایرانی دید، رویدادهایی که معمولاً انتظار کاهش بیشتر ارزش ریال را در بازار دامن میزنند.
شکاف نرخ دلار آزاد با نرخ رسمی مرکز مبادله همچنان بالای ۴۳ درصد است و همین فاصلهی پایدار، سیگنالی است که عموم مردم آن را نشانهی محدودیت دسترسی به ارز رسمی و پیشدرآمد افت بیشتر ریال تفسیر میکنند، نه لزوماً واقعیتِ قطعی آینده.
اونس جهانی در همین بازه فقط حدود ۰.۱۹٪ رشد کرده و به ۴,۴۱۳.۸۸ دلار رسیده، در حالی که طلای داخلی رشدی چند برابر بزرگتر ثبت کرده؛ این واگرایی نشان میدهد محرک اصلی نه بازار جهانی طلا بلکه نرخ دلار آزاد داخلی و انتظارات تورمی بوده است.
تتر نیز در همین بازه بین ۲۲۷,۵۲۶ و ۲۳۳,۷۰۶ تومان نوسان کرده، که نشان میدهد فشار ارزی حتی در ساعات تعطیلیِ بازار رسمی طلا هم جریان داشته و بخشی از جهش صبحگاهی قیمت را توضیح میدهد.
قیمتگذاری طلای خرد در ایران بر مبنای نرخ بازار آزاد دلار انجام میشود، نه نرخ رسمی یا نیمایی؛ به همین دلیل حتی بدون تغییر در سیاست ارزی رسمی، صرفِ حرکت دلار آزاد کافی است تا قیمت طلا را جابهجا کند.
رشد هفتگی ۶.۶ درصدی (از کف ۲۲,۸۳۵,۱۰۰ تا سقف ۲۴,۳۴۲,۵۰۰ تومان) و رشد ماهانه ۲۹.۴ درصدی نشان میدهد این جهش اخیر بخشی از یک روند صعودی گستردهتر است، نه یک نوسان جدا و مقطعی.
تحریمهای بانکی و هوانوردی معمولاً کانالهای رسمی واردات را محدود میکنند و همزمان تقاضای احتیاطیِ خانوارها برای نگهداری طلای فیزیکی بهعنوان دارایی مستقل از سیستم بانکی را افزایش میدهند، الگویی که در دورههای تشدید تحریم پیشتر هم دیده شده است.
ثابت ماندن قیمت در ساعات پایانی بازه (از ۱۶:۳۰ به بعد) میتواند بازتاب بستهشدن بازار رسمی طلا باشد، در حالی که نوسان تتر در همان بازه ادامه داشته است.
با توجه به همهی اینها، محرک اصلی جهش اخیر ترکیبی از تنش ژئوپلیتیک، تحریم تازه و عریضترشدن شکاف دلار آزاد-رسمی است، نه تغییری در بازار جهانی طلا.